จังหวัดสมุทรปราการ
หรือเรียกโดยทั่วไปว่า ''
เมืองปากน้ำ "
เป็นเมืองหน้าด่านทางทะเล
ที่สำคัญในอดีต หมายถึง
กำแพงชายทะเลหรือกำแพงริมทะเล
สร้างขึ้นสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี
ในสมัยของพระเจ้าทรงธรรม
เดิมตั้งอยู่ใกล้คลองปลากดทางฝั่งขวาของแม่น้ำเจ้าพระยาต่อมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงโปรดเกล้าฯ
ให้สร้างเมืองสมุทรปราการเป็นเมืองใหม่ที่บริเวณบางเจ้าพระยา
คือ
ตำบลปากน้ำในปัจจุบัน
อยู่ระหว่างคลองปากน้ำ
กับคลองมหาวงศ์
อันเนื่องจากทรงเล็งเห็นว่าที่ตั้งเมืองสมุทรปราการ
ยังไม่มั่นคงพอที่จะตั้งรับต่อสู้กับข้าศึกได้
และได้ทำพิธีฝังหลักเมือง
เมื่อวันอาทิตย์ เดือน 4
ขึ้น 7 ค่ำ พ.ศ.2365
บริเวณที่ฝังหลักเมืองชาวบ้านเรียกว่า
"ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง"
เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่ง
ของชาวสมุทรปราการมาจนถึงปัจจุบันนี้
ต่อมาในปี พ.ศ. 2475
จังหวัดพระประแดงถูกยุบ
และให้มารวมขึ้นอยู่กับจังหวัดสมุทรปราการ
ดังนั้นจังหวัดพระประแดง
จึงคงสภาพเป็นเพียงอำเภอพระประแดง
ที่ตั้งอยู่ใกล้ปากกแม่น้ำเจ้าพระยา
ต่อมาในปี พ.ศ.2485
จังหวัดสมุทรปราการ
ถูกยุบไปรวมกับจังหวัดพระนคร
จนถึงปี พ.ศ.2489
รัฐบาลได้มีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งจังหวัดสมุทรปราการขึ้นมาใหม่อีกครั้ง
และดำรงฐานะเป็นจังหวัดสมุทรปราการมาจนถึงทุกวันนี้
จังหวัดสมุทรปราการ
เป็นจังหวัดที่มีป้อมปราการมากมาย
ที่สร้างขึ้นเพื่อป้องกันการรุกรานของข้าศึกตั้งอยู่ทั้งสองฟากฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาดังต่อไปนี้ คือ
1. ป้อมประโคนชัย
2. ป้อมนารายณ์ปราบศึก
3. ป้อมปราการ
4. ป้อมกายสิทธิ์
5. ป้อมผีเสื้อสมุทร
6. ป้อมตรีเพชร
7. ป้อมคงกระพัน
8. ป้อมเสือซ่อนเล็บ
9. ป้อมพระจุลจอมเกล้า
ปัจจุบันนี้ป้อมปราการในจังหวัดสมุทรปราการเหลืออยู่เพียง
2 ป้อม เท่านั้น คือ
ป้อมผีเสื้อสมุทร และป้อมพระจุลจอมเกล้า
จังหวัดสมุทรปราการตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา
โดยอยู่ตอนปลายสุดของแม่น้ำเจ้าพระยาและเหนืออ่าวไทย
ระหว่างเส้นรุ้งที่ 13 - 14
องศาเหนือ
และเส้นแวงที่ 100 - 101
องศาตะวันออก
มีเนื้อที่ประมาณ 1,004.092
ตารางกิโลเมตร
หรือประมาณ 627,557.50 ไร่
อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ
ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้
เป็นระยะทางประมาณ 30
กิโลเมตร
มีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดใกล้เคียง
ดังนี้
- ทิศเหนือ
ติดต่อกับ
กรุงเทพมหานคร
- ทิศใต้
ติดต่อกับ อ่าวไทย
-
ทิศตะวันออก ติดต่อกับ
จังหวัดฉะเชิงเทรา
-
ทิศตะวันตก ติดต่อกับ
กรุงเทพมหานคร